Historia e familjes Jashari

[EliMiNiMi]

Rrefim i jashtezakonshem i Rifat Jasharit: Historia e familjes Jashari
„NESE ZOTI I JEP YMER, SHABANI DO TA TRASHEGOJE KETE VEND „

Cila është prejardhja e familjes se komandantit legjendar të UCK-se, Adem Jashari ? – Kush ishte romi i cili me një gjysme thesi drithe e shpetoi familjen e Murat Jasharit nga uria? – Si mundohej pushteti i atehershem t`i detyroje Jasharet qe ta leshojne Prekazin? Cili nga anëtarët e familjes e pengoi shitjen e pasurise se Jashareve dhe shpernguljen nga Kosova?

Para rreth treqind vjeteve, nga tre vellezer shqiptare:Jashari, Meha dhe Kadriu do të nisin të krijohen tri lagje të Prekazit, ketij fshati të Drenices, me të zeshmit ne historine e re të Kosoves. Njeres prej familjes se ketyre tri lagjeve, asaj qe do të pagezohet me emrin e të parit prej tre vellezerve e qe me vone trasheeguesit e saj do të njihen si Jasharet, historia do t` i jape vulen qe pas 5 marsit të vitit l998, gjithandej ku frymojne shqiptaret dhe kudo ne bote, të njihet si familja qe me vetesakrificen me sublime, i hapi definitivisht rrugen lirise se Kosoves. Do të jene bvrezat kater, pese dhe gjashte të kesaj familjeje, ata me të cilet do të identifikohet ditelindja e kesaj lirie, e enderruar me shekuj nga shqiptaret e Kosoves, ndersa plaku i urte Shaban Jashari me djemte Hamzen e Ademin, si me nipat e mbesat e tij, ata qe me gjakun e tyre, do t` i japin Prekazit nder shekuj breza, nderin qe të quhet vendlindja e lirise se Kosoves. Ne gjithë kete nder e patriotizem të cilin Jasharet ia lane për trashegim historise se atdheut, Adem Jashari, djali i trete i Shabanit e Zahides, do të jete figura kryesore me të cilen do të nise të shkruhet kjo histori. për një pjese të kesaj historie dhe për shumë gjera të padegjuara deri tash, ne një rrefim të jashte-zakonshem për „Zerin“, flet Rifat Jashari, deshmi e gjalle e rezistences shumevjeçare të familjes legjendare Jashari kunder pushtuesit serb.

TRUNGU TREQINDVJECAR I FAMILJES

Zeri : Cila është prejardhja e familjes Jashari ?

Rifat Jashari: Ne baze të historise të cilen neve na e kane shpjeguar të paret tane, familja jone, ka jetuar ne Prekaz të Poshtem para shumë vjeteve. për gjashte vjet l952-l958, babait nuk ka guxuar t` i vije për vizite as daje, as nip e as shok... Kur ne Kosove vinte ne ate kohë ndonje funksionar i larte nga Beogradi, babe Shabanit i ndalohej dalja nga shtepia, ndersa policet i thoshin: „Rri ne shtepi e mos leviz“. Prekazi i Poshtem perbehet prej kater lagjeve:lagjja Jasharaj, Kodra, Meha dhe Lushtaku. Tri lagjet e para jane krijuar prej tre vellezerve: Jasharit, Kadriut dhe Mehes, prandaj edhe jane të një gjaku, ndersa Lushtaket jane të ardhur me vone ne Prekaz. Jashari ka pasur tre ddjem, ndersa familja e Adem Jasharit, rrjedh prej ddjalit të trete të Jasharit, Muratit, prej të cilit pastaj jane krijuar brezat e tjere të familjes tone: Fazliu, Murati, Shabani, pastaj une, Hamza e Ademi, dhe brezi i djemve dhe nipave tane. Prej ketij trungu familjar, une jam gjenerata e peste, ndersa djemte e mi, të Hamzes e të Ademit jane gjenerata e gjashte.

Fale Zotit, tash ne i kemi edhe nipat e vegjel dhe trungu yne familjar po degezohet gjithnje e me shumë, për dallim prej të kaluares, kur neper brezat e familjes Jashari ka qene vetem nga një gjenerate pasardhesish. Kjo fije e holle e trashegimtareve të Jashareve ka bërë qe edhe origjina e familjes tone të mos jete e veshtire për t` u shpjeguar.

Zeri: çka mund të thoni për të kaluaren e të pareve tuaj, çfarë ka qene ajo?

Rifat Jashari: I pari yne, Murati, emri i të cilit është perterire tri here brenda gjashte brezave të familjes sone, ka shkuar ushtar apo „asqer“ si i thoshin ne ate kohë, ne Pleme të Vogel, ne të vellait të vet. Prej asaj kohë, tregojne se ai nuk është kthyer kurre ne shtepi. Murati e ka lene ne djep djalin e tij të vetem, Fazliun, gjashte muajsh, të cilin e ka rritur mixha i tij.

Zeri: Kur ka ndodhur kjo, a mund ta thoni perafersisht?

Rifat Jashari: Ka ndodhur kjo dikund para rreth 3OO vjeteve. Prej shkuarjes dhe moskthimit të Muratit ne shtepi, për familjen tone fillon një lloj „peni i holle“ qe gjithmone ishte ne prag të keputjes. Mirepo, fale Zotit, kjo nuk ka ndodhur. Fazliu, të cilin sic thame, Murati e kishte lene ne djep, ishte rritur dhe bërë një njeri i ndershem perkunder asaj se ishin atehere kohë të veshtira nen roberi, dhe kohë kur ka pasur shumë ngaterresa midis njerezve, marrje tokash dhe vrasje të meshkujve për shkak të pasurise. Me keto probleme për fat, Fazliu nuk ishte ballafaquar. Pasi ishte martuar , Fazliut i kishte falur Zoti një djale – Muratin, qe ishte babagjyshi yne. Murati pastaj i kishte pasur dy vajza, qe me vone ishin martuar ne Llaushe dhe të vetmin djale – Shabanin, i cili ishte martuar me Zahiden, , nenen tone dhe na kane pasur neve tre djemve: mua (Rifatin), Hamzen dhe Ademin dhe pese vajza : Haven, Zylen, Zojen, Qamilen dhe Halimen. Djemte e mi, të Hamzes e të Ademit, jane gjenerata e gjashte e familjes Jashari.

Zeri: Kur është lindur mixha Shaban?

Rifat Jashari: Babe Shabani ka lindur ne vitin kur është vrare Azem Bejta (l924), simbol i luftes kunder serbeve ne Drenice. për babe Shabanin kane treguar se si femije ka qene shumë hallelig kah shendeti dhe është rritur me veshtiresi të medha. Qe ne femijeri, babagjyshi i kishte treguar atij për luften e Azem Bejtes dhe qendresen e tij heroike. Gjate kohes sa ka jetuar babagjyshi Murat, zullumet e pushtetit serb ndaj familjes sone kishin qene të tepruara dhe kete e kishte provvuar edhe babagjyshi, por edhe babe Shabani. Ndonjehere keto ajtje kishin ardhur edhe vete rrethi i tyre, i cili ne ate kohë kishte frike të madhe nga pushteti.

Ne ato kohë të veshtira, shumë njerez i kane thene babagjjyshit qe ta shese token dhe pasurine dhe ta leshoje vendin, sepse kishin menduar se vetem ashtu familja jone mund t` i shpetoje zullumit të madhe qe po i bente pushteti. Por, babagjyshi nuk kishte dashur ta beje kete. Nga të paret, ai kishte trasheguar afer l9 hektar toke e mal, dhe kete pasuri ne, pasardhesit e tij, e kemi sot e asaj ditë, ne kete vend, ne Prekaz.

Ne ate kohë kur babagjyshi kishte presione të medha nga pushteti për t` u shperngulur nga Prekazi dhe nga Kosova, trojet shqiptare po i leshonin një numer bukur i madh i shqiptareve. një here, për shkak të presionit të tepruar edhe babaggjyshi veç sa nuk e kishte shitur pasurine për ta marre me gjithë familje rrugen e mergimit.

ALI XHEMA - ROMI QE E SHPETOI FAMILJEN E MURAT JASHARIT NGA URIA

Zeri: Mixha Shaban e ka theksuar ne një rrefim të mehershem për „Zerin javor“, se nena e tij ka qene personi kryesor qe nuk e ka lejuar Muratin ta shese pasurine dhe ta leshoje Prekazin?

Rifat Jashari: Ashtu është. Shtylla kryesore e babaggjyshit ka qene e shoqja e tij Halimja, gjyshja jone. Ajo ka qene një grua burrnore prej një familjeje të forte nga Kosterci (tash Kastrioti). Miqasia ne ate kohë i kishin thene babe Shabanit: „ Shite pasurine dhe largohu prej këtu, sepse këtu nuk ke jete të gjate, o Murat!“. Por, gjyshja jone , Halimja, kishte kundershtuar duke thene :“Pasuria nuk shitet. Ne qofte se ky djale (Shabani) qe na e ka fale Zoti është me ymer, do ta trashegoje kete vend“.

Babe Shabani, atehere i kishte pasur 6-7 muaj, ndersa vendosmeria dhe kembengulja e gjyshes Halime, kishte bërë qe familja jone ta vazhdoje jeten ne kete truall ku jemi edhe sot. Me vone, tregojne se si është rritur babe Shabani dhe për të thone se qe nga femijeria ka pasur një inteligjence të larte, të dhuruar nga vete natyra. Ne rinine e tij, nuk kishte shkolla të larta e fakultete, ku do të mund të shkolloheshin, por ai e kishte kryer ne ate kohë medresene, ndersa pas sherbimit ushtarak, babai e kishte kryer edhe një kurs për t` u bërë mesues. Pas kthimit nga ushtria, si një nga intelektualet e pare ne Drenice., babai kishte filluar të punoje si mesues ne Drenice. Me se shumti ka punuar ne Terdec, Obri, Prekaz,Kline, Prelloc, Skendeeraj, etj. Si mesues ka punuar prej vitit l949-l952, kur edhe burgoset nga pushteti i atehershem.

vazhdoN...

[EliMiNiMi]

Zeri: Sa kane jetuar gjysherit tuaj?

Rifat Jashari: Babagjyshi Murati, ka jetuar deri ne vitin l962, ndersa gjyshja Halimja deri ne vitin l963.

Zeri: Thate se gjyshi juaj Murati, ka pasur shumë presion qe ta shese pasurine e tij dhe të largohet nga Prekazi. A ju ka treguar mixha Shaban diçka për të kaluaren e babait të tij?

Rifat Jashari: Me kujtohet një rast të cilin ma ka treguar babe Shabani. Rasti është shumë i dhembshem, por po e tregoj. Ne kohen sa ka qene babai ushtar, ne Kosove kishte qene skamje e bukes dhe, babashyshi Murati kishte shkuar neper fshatra të Drenices, qe të kerkoje buke, sepse mashkull tjeter nuk kishte pasur ne familjen tone. Kerkon gati tere ditën, por nuk gjen askund buke. Nuk i jep askush. Duke u kthyer nga Llausha e takon ne rruge Ali Xhemen, një rom, i cili i thote babagjyshit:“O Murat Fazlia, një Zot është , si këtu, si atje...pse po merzitesh?“, duke menduar se Murati po merzitej për djalin (Shabanin) qe i kishte shkuar ushtar. „Jo more burre, nuk po di çka me ju ba robve n`shpi qe s` e kane kokrren e miellit, se për Shabanin, as qe po me bjen ne men“, ia kishte kthyer babagjyshi. Ali Xhema ia jep babagjyshit një gjysme thesi miell dhe ky kthehet ne shtepi....është interesant se ne sulmin e 5 marsit të vitit l998 mbi familjen tone dhe ne Drenice, Aliut iu kane vrare tre anetare të familjes nga forcat serbe. Prej Muratit qe ishte djali i trete i Jasharit jane krijuar brezat e tjere familjare:Fazliu, Murati, Shabani, une, Hamza e Ademi, dhe brezi i djemve dhe nipave tane. Prej ketij trungu, une Rifati jam gjenerata e peste, ndersa djemte e mi, të Hamzes e të Ademit jane gjenerata e gjashte.

Me vone, kur babai kthehet nga ushtria, fillon të punoje si mesues ne Skenderaj deri kur burgoset nga pushteti me akuzen se ka qene „i papershtatshem“. është interesant të tregohet se para dy javeve, ne një dasme këtu ne Drenice, djali im Murati takon aty një burre prej Terdeci, i cili i thot Muratit : „Eh more djale, babagjyshi yt,Shabani, ma ka mesduar alfabetin shqip“. Ky burre i kish treguar Muratit edhe se si babai ia kishte mesuar atij dhe nxenesve të tjere kengen e Bajram Currit, ndersa i kish treguar edhe për ate se pas largimit të Shabanit nga shkolla, mesuesi tjeter u kishte thene nxenesve se „kjo kenga për Bajram Currin, të cilen ua ka mesuar mesuesi Shaban, është e ndaluar“, dhe siç thoshin atehere „irredentiste...“. Dhe, siç tregova me heret, babane pastaj e burgosin ne Skenderajk, dhe prape babagjyshi mbeti i vetem. çka të beje?- Mendon ta shese një pjese të pasurise për ta nxjerre nga burgu djalin të cilin pushteti tenton ta joshe4 me gjera të ndryshme vetem e vetem qe ta beje të punoje për ta, duke i premtuar pasuri të madhe. Keto ai s` i kishte pranuar . Prej atehere, ai u ballafaqua çdo here me veshtiresi të medha, duke filluar nga problemet ekonomike, presionet e ndryshme e deri të izolimi i tij nga pushteti dhe rrethi për gjyshte vjet me radhe.

DERVISH KOPRIVA DONTE QE SHABAN JASHARI të JETE KOMESAR
POLITIK I USHTRISE SE TIJ

Zeri: Pas mbarimit të Luftes se Dyte Boterore, problemet me pushstetin megjithate nuk marrin fund?

Rifat Jashari: Jo, veq sa dijne e shtohen. Me ka treguar babai se ne kohen e Dervish Koprives, pra rreth viteve `5O, Dervishi qe jetonte si kaçak maleve të Drenices, kishte kontakte me b a bain qe ne ate kohë ishte mesues i respektuar ne Drenice. Dervishi mundohej, ta formoje perseri një force të armatosur sepse, pas Luftes se Dyte Boterore punet për ne shqiptaret ne Kosove nuk kishin shkuar mirë.

Pas mbledhjes se Bujanit, dhe pas dredhive qe ne kurriz të shqiptareve i bente regjimi i atehershem serb, Dervishi kishte menduar dhe llogaritur se edhe populli shqiptar dudhet ta kete të drejten qe të vendose vete për fatin e tij: t` i bashkangjitet Shqiperise ose të mbetet ne Jugosllavi, por t`i kete të drejtat e barabarta me të tjeret. për keto qellime Dervish Kopriva mundohej ta formoje ushtrine dhe i kishte thene babait:“Nese mundemi me ba punen për me formue një ushtri tonen, atehere ti Shaban do ta udheheqesh politiken e saj, do të behesh komesar“.

Mirepo edhe këtu punet deshtojne sepse Dervishin e zene, ndersa ne bllokun e shenimeve të tij, policet e kishin pas gjetur emrin e babait, për çka shkojne dhe prej ores se mesimit e nxjerrin ba bain qe punonte si mesues, dhe e çojne ne burg. Pastaj siç tregova me pare, babgjyshi e liron prej burgut duke paguar para të medha permes atyre malazezeve. Pastaj vijne ato vitet e renda ndersa presioni i vazhdueshem i serbeve rritej, jo vetem ndaj familjes sone, por edhe ndaj shumë familjeve të tjera, disa prej të cilave, detyrohen të marrin rrugen e mergimit e të shkojne ne Turqi e ne vende të tjera. Por, krejt ate kohë të veshtire, babgjyshi dhe babai i perballojne dhe nuk e leshojne vendin duke i bërë keshtu një nder të madhe veti, por edhe neve pasardhesve të tyre.

BABE E DJALE BASHKE NE DEMONSTRATAT për FLAMUR

Zeri: Viti l968, siç dihet ishte një vit shumë i rendesishem për ne si komb. Si kujtohet ne familjen Jashari ky vit, a ka ndonje të veçante?


Rifat Jashari: Pjesemarrja ne demonstratat e atehershme dhe ngritja e flamurit kane qene gjera të cilat babai i ka perjetuar. Thjesht, viti l968 dhe protestat e atehershme me ngritje të flamurit, kane qene diçka qe jane perkrahur dhe mbeshtetur si nga babai ashtu edhe nga shumë të tjere ne ate kohë. Viti l968 ka qene një fillim i historise se re të shqiptareve të Kosoves sepse veç ishte mundur frika e mehershme dhe babai ka qene i angazhuar dhe pjesemarres i drejtperdrejte ne ngritjen e flamurit ne Skenderaj. Ne ato protesta bashke me babain ka qene edhe Hamza. një vit pas ketyre demonstratave shkova ne Gjermani.


Zeri: Si lindi ideja qe të shkoni ne Gjermani, si u mor ky vendim, çfare të tha atehere mixha Shaban?


Rifat Jashari: Ideja ka qene e imja. Atehere, permes Byrose për Punesim të Skenderajt. Ne vitin l973 , Hamza e pati mbaruar sherbimin ushtarak dhe une e mora nja 5 muaj ne Gjermani, por nuk deshti të rrije me shumë dhe tha: „Gjermania s` qenka për mua“. U kthye prej atje dhe u punesua ne Fabriken e Municionit. Hamzen nuk e ka terhequr kurre gurbeti dhe vendi i huaj. Ishte e mundur të dilej jashte. një ditë isha duke ndejtur para dyerve të oborrit, kur qe andej po kalojne disa djem të Prekazit, të cilet kishin qene ne Skenderaj dhe ishin shkkruar, qe të shkojne për të punuar jashte Kosoves. Fola me ta dhe i pyeta se ku ishin? Ata me thane se kishin qene ne Skenderaj për t` u regjistruar qe të shkojne ne Gjermani. Bera edhe une si ata. Shkova të nesermen të daja Selim (Rraci) qe punonte ne Byrone për Punesim ne Skenderaj. Ai me pyeti:“A ke biseduar me Shabanin për kete punë dhe a të ka lejuar?“. Po, i thashe edhe pse të them të drejten se kisha pyet fare. Por, une menndoja, të dilja të punoja dikund sepse ne kushtet e atehershme, ishte veshtire ta kaloje jeten perpara. Derisa me ka ardhur thirrja, babai nuk e ka ditur. Thirrjen ma solli një nip i cili duke menduar se e dijne të gjithë për kete punë me tha:: „Qe daje, të ka ardhe thirrja me shkue ne Gjermani“. Babai u befasue dhe tha:“çfarë thirrje more....“ Pasi e kuptoi se për çka behet fjalë, me tha:“Qysh po shkon aq larg, a e dind se duhet tri shtete me i kalue për me mb erri atje?“. Po e provoj, i thashe, kjameti nuk behet. të them të drejten, babushit nuk i erdhi mirë qe une shkova ne Gjermani , sepse isha velllai me i madh ne familje, ndersa Hamza e Ademi ishin ende ne shkolle dhe mbetej një mungnese ne shtepine tone. Megjithate, ai nuk e ka pase zakon të të pengoje për asgje. Para se të nisesha me tha:“Nese s`të pelqen atje, kthehu se gurbeti me zor s`mbahet“. Prej asaj kohë, o po kthehem kesaj vere, o ketij dimri, por jo, sot e kesaj ditë ende jam ne punë ne Gjermani....

„ GJERMANIA S`QENKA për MUA“, THOSHTE HAMZA”


Zeri: Me çka është shenuar periudha l968-8l, ne familjen tuaj?


Rifat Jashari: Une e kam degjuar babain duke thene se vullneti për të nisur qe të punohet shumë për ngritjen ekonomike të familjes, ka nisur ne vitin l979, për arsye se ai kishte llogaritur ne ate kohë, se periudha e veshtire për shqiptaret e Kosoves kishte kaluar. Deri atehere, babai kishte punuar aq sa për ta mbajtur familjen dhe me teper i kishte kushtuar rendesi problemit çka do të behet me të ardhmen e djemve dhe nipave të tij dhe të shqiptarevee si teresi. Ai e permend vitin l979 si një vit kur fillon kthesa e madhe e familjes sone. Bile, babai thoshte se prej ketij viti për dhjete vjet rresht i ka dhene shumë zor punes duke e arsyetuar kete me siç thoshte ai“e kam pa se po fillojne të ndryshojne gjerat, po levizin për të mirë dhe familja duhet të perparoje“. Gjate kesaj kohë vetem une isha jashte Kosoves, ndersa të gjithë të tjeret, punonin ne ekonomine familjare ne Prekaz. Gjate kesaj periudhe Hamza, vjen ne Gjermani, po nuk rrin me shumë se 5 muaj dhe kthehet ne vendlindje.

Zeri: Kur ka ndodhur kjo dhe pse erdhi Hamza ne Gjermani?

Rifat Jashari: Ne vitin l973, Hamza e pati mbaruar sherbimin ushtarak dhe une ia dergova garancionin e ai erdhi e ndejti nja 5 muaj ne Gjermani, por nuk deshti të rrije me shumë dhe tha:“Gjermania s`qenka për mua“. U kthye prej atje dhe u punesua ne Fabriken e Municionit, ndersa une mbeta edhe me tej atje. Thjeshte Hamzen nuk e ka terhequr kurre gurbeti dhe vendi i huaj.

„KUR T`LUFTOJ UNË, KANE ME SHKRUE SHTATE GAZETA“, THOSHTE TAHIR MEHA”

Si shkojne ne Turqi Rifati e Hamza për të marre pamflete pas demonstratave të vitit l98l? –Si i shpjegonte ne ate kohë Shaban Jashari babait të tij Muratit çka shkruanin gazetat serbe? – çka i lidh Jasharet me Tahir Mehen? –Si e organizoi Shaban Jashari varrimin e Tahir Mehes? – çka thoshte ministri i atehershem jugosllav i Puneve të Brendshme Franjo Herleviq për rrethimin e Tahir Mehes ne Prekaz?

Vazhdon..

[EliMiNiMi]

Zeri: Me heret thate se vitin l979, mixha Shaban e ka permendur si vit të kktheses ne familjen tuaj. A ka ndondje shpjegim të posaçem kjo?

„PO U BE KOSOVA REPUBLIKE SOT E DHJETE VJET, SIKUR ME U BA SOT“ THOSHTE SHABAN JASHARI NE VITIN l98l »

Rifat Jashari: Baba Shaban thoshte se ne ate vit e kishte pa fillimin, se punet po leviznin ne drejtim të mirë edhe pse thoshte duhet ende shumë shumë punë e sakrifice, por nuk mundet me asgje qe t`i ndaloje shqiptaret qe të shkojne perpara. Me l979 ka vleressuar se rreziku qe populli yne të asimilohet ka kaluar dhe i pershkruante, edhe fazat qysh kishin rrjedhe ngjarjet deri ne ate kohë. një profesor, i angazhuar ne livizjet e vitit l98l ne të cilen levizje ishin të angazhuar edhe Hamza e Ademi, i kishte thene babes ne një ndeje dikdund pas demonstratave të atij viti:“për gjashte muaj, dod ta kemi Republiken e Kosoves, o S haban“, ndersa ba bai ia kish pas kthyer :“Degjo more djale, po u be kjo punë sot e dhjete vjet, do të me duket si të behej sot“. Pasi i kane varrosur Tahir dhe Nebih Mehen, ai inspektori shqiptar i thote babes Shaban se edhe ai si shqiptar e ndien veten keq qe ceremonia e varrimit të Tahirit ishte e pazakonshme për shqiptaret, dhe se i kupton zakonet e popullit të tij, por pferserit se policset shqiptare „nuk kane asgje ne dore dhe s`mund të bejne kurgja“. Megjithate, babai e ka udheheqe varrimin e Tahirit dhe atij i kane bërë një nderim si duhet. Ai thoshte ne ate kohë se tash do dte filloje të lulezoje ky vend, por duhet ende gjak dhe sakrifice. Me kujtohet qe baba Shaban thoshte qe njerezit punojne tri llojesh: disa punojnne veq me trup, disa të tjere veq me mendje, ndersa disa të tjere me trup dhe me mendje. Me i miri, thoshte ai, është njeriu qe punon edhe me mendje edhe me trup.

Une mendoj se babai ka qene i detyruar të punoje me mendje dhe me trup, sepse s`ka pasur mundesi t`i perballoje ndryshe rreziqet qe i kanoseshin. Ai ishte po ashtu shumë i informuar. Ne ate kohë, ai kishte lexuar një gazete ne gjuhen serbe, me duket „Borba“ kishte qene dhe ishte koha kur s`ekzistonin gazeta ne gjuhen shqipe dhe i kishte thene babait të tij Muratit: “Paska me ardhe një kohë kur njeriu paska me fole ne Amerike, ndersa ne paskemi me e pa ate ne oden tone“. Ai kishte lelxuar keshtu dhe mund të them se ne baze të shtypit, e ka njohur mirë politiken qe behej ne vendet perreth dhe ne vende të tjera të botes. Ai e thoshte po ashtu se njeriu duhet të mesoje shumëçka, bile disa here e ka thene se është mirë qe edhe gjuha e romeve të mesohet.“Ne dash me njofte tjetrin, duhet me ja ditë punet“, thoshte ai, duke shkuar gjithmone kah ajo qe se pari të studiohen problemet, e pasgtaj të veprohet. Babai e kishte njohur mirë UDB-ne dhe Serbine dhe ne disa raste e kam degjuar vete duke thene:“Keto qe po ndodhin me planet e serbeve jane bërë nga akademiket“. Serbi e mbyt femijen e vet vetem për ta krijuar një shkas, qe ta fillojne ndonje aksion kunder të tjereve, tregonte ai. Babai na e ka shpjeguar shumë mirë neve dhe nipave të tij historine e Ahmet Delise, të Azem Bejtes, edhe pse, ai ishte i lindur ne vitin kur Azemi e ka bërë luften dhe ka vdekur (l924). Kur ai shpjegonte diçka nga historia, gjithmone thoshte kujtoje të keqen, por mos punoni ashtu, percille kohen çka ka ndodhur dhe shihe veten qe e ardhmja të mos të zere aty. Ai gjithmone tregonte se njerezit kane luftuar edhe me sepate, ndersa dinjitetin s`e kane humbur.

Zeri: Pjese e historise se familjes suaj jane edhe lidhjet e miqesise me familje qe kishin autoritet ne Drenice....

„MOS MERR ÇFAREDO MIKU...“

Rifat Jashari: Babai apo njerezit e mençur ne ate kohë, thoshin shpesh:“Mos merr çfaredo miku“, sepse po more ndonje mik qe nuk është bime e shendoshe, të tille do të jene edhe nipat dhe mbesat. për kete arsye, kur kane dashur të lidhen miqesi ne ate kohë, pleqte e kane hulumtuar edhe mikun :a është i paster dhe i forte kah morali. për kete arsye ne kemi lidhur miqesi me familje , të cilat kane qene të mira dhe të pasterta kombetarisht.Jemi munduar qe sikur kur të zem nuse, ashtu edhe kur të fejojme ndonje vajze, miku të zgjidhet. Edhe sot, pas luftes, mundohemi ta ndjekim kete tradite. Nena jone Zahidja, ka qene mbese e Shaban Polluzhes, dhe rrethi yne familjar gjithmone lidhet me ngjarje të ndryshme të cilat kane të bejne me çeshtjen kombetare, me njerez të cilet jane munduar të bejne diçka për çeshtjen kombetare.

Zeri:Kalojme të viti l98l. Dihet se Hamza e Ademi kane qene pjesemarres aktive ne keto ngjarje, pastaj ndodh edhe rasti i Tahir Mehes. çka mund të thuhet për familjen Jashari ne vitin l98l?

Rifat Jashari: Ne familjen tone s`ka pasur komente të tjera rreth ketyre ngjarjeve perveç atyre se gjithçka është duke levizur perpara, pavaresisht sakrifices. E tere familja ishim të angazhuar ne keto ngjarje. Personalisht une kam qene i angazhuar ne keto ngjarje dhe kam shkuar bashke me Hamzen edhe ne Turqi për të marre pamflete, sepse ka ekzistuar një lidhshmeri e madhe midis mergimit dhe Kosoves. Edhe veeete babushi (Shabani) ne vitin l98l ka qene i betuar dhe ka pu nuar ne një celule të perbashket me Zymer Rrecin për kete levizje. Me Zymerin ka punuar ne „dysh“. Hamza, po ashtu ka qene ne një „dysh“ tjeter dhe ka punuar me një shok nga Ferizaj, emri i të cilit tash nuk po me kujtohet, por me të pata ndejtur shpesh. Ndersa une, kam qene një ndermjetesues për ta bartur materialin prej Perendidmit dhe vendeve të tjera ne Kosove.


Zeri: A mund dte na flitni me gjeresisht rreth shkuarjes tuaj ne Turqi me Hamzen?

Rifat Jashari: Ne vitin l982 bashke me Hamzen shkuam ne Turqii ku kemi marare pamflete për t` i shperndare ne Kosove. Atje ka qene një Immer Berisha nga Majaci i Podudjeves, i ndjekur politikisht. Ne i kemi sjelle ato pamflete ne Kosove dhe punna ka qene e atille , sekrete qe as une të mos i tregoj Shabanit për Hamzen, e as Hamzes për Shabanin. Keshtu mbaheshin ne fshehtesi disa punë nga frika se ndonje grup mund të bjere ne burg, dhe me mirë ai grup të mos dije asgje për grupin tjeter. Keshtu ka shkuar puna një kohë jo fort të gjate, e pastaj filluan protestat ne Perendim, ku ne mergimtaret ia filluam me parullat për Enverin:“...jemi gati kurdohere“, por meqe Perendimi nuk i perfilli atao, sepse sistemi ne Shqiperi ishte çfare ishte ne ate kohë, ne ndryshuam parullat. Protestat kane perfshire pothuar gati të gjitha viset e Perendimit dhe ne to kane marre pjese shqiptare nga të gjitha trojet etnike dhe nga diaspora. Nuk ka pasur asnje proteste ne të cilen nuk kane marre pjese ne menyre masive shqiptaret.

[EliMiNiMi]

Zeri:Cila ishte permbajtja e atyre pamfleteve qe i moret ne Turqi?

Rifat Jashari: „Kosova Republike“ kryesisht. është dashur të ecim paralel me kohen, sepse babai thoshte „ po të shkeli koha mbarove“.Pra, atehere kerkonim republikek, sepse nuk ka pasur mundesi të tjera